Koronarografija je snimanje krvnih sudova koji dovode krv do srčanog mišića i „zlatni standard“ u dijagnozi bolesti krvnih sudova srca, kojim se najpouzdanije utvrđuju suženja ili zapušenja. Sama dijagnostička koronarografija sa pripremom traje oko 30 do 45 minuta, a suženja se u istom aktu mogu otkloniti ugradnjom stenta ili balona sa lekom.
Napomena: Koronarografija se ne izvodi u Sava Medical Hospital. Kardiolog procenjuje da li je pregled potreban, upućuje pacijenta u ustanovu u kojoj se radi i zatim tumači nalaz i planira dalje lečenje.
Ukratko
| Za koga | bol u grudima pri naporu (angina pektoris); nedostatak vazduha pri manjim naporima; akutni infarkt srca |
|---|---|
| Priprema | pregled interventnog kardiologa kod lekova protiv zgrušavanja; posebna priprema dijabetičara i bolesnika sa bubrežnom slabošću |
| Trajanje | oko 30 do 45 minuta; sa ugradnjom stenta od sat do nekoliko sati |
| Anestezija | lokalna anestezija na mestu pristupa |
| Posle postupka | nekoliko sati opservacije; kod komplikovanijih intervencija 24 sata |
| Vidi i | Kardiohirurgija · koronarna bolest · angina pektoris · test opterećenja |
Koronarografija spada u minimalno invazivne hirurške metode koje se primenjuju u kardiologiji. Najčešći simptom zbog koga se pacijenti upućuju na koronarografiju je bol u grudima, koji se javlja pri naporu, širi se u ramena, donju vilicu ili levu ruku i obično je praćen obilnim preznojavanjem i osećajem opšte slabosti i malaksalosti. Nekada ti simptomi nisu tipični i više se manifestuju kao nedostatak vazduha pri manjim naporima. Ovi simptomi su poznati kao angina pektoris, koja predstavlja hronični oblik bolesti krvnih sudova srca. Postoje i akutni oblici ove bolesti, koji su znatno opasniji, a manifestuju se kao iznenadni bol u grudima u miru ili pri naporu koji ne prestaju ni kada pacijent prestane sa aktivnostima i zahtevaju hitno lečenje.
Koronarografija je snimanje krvnih sudova koji dovode krv do srčanog mišića i predstavlja „zlatni standard“ u postavljanju dijagnoze i lečenju bolesti krvnih sudova srca. Ovim pregledom se najpouzdanije utvrđuje da li postoje suženja ili zapušenja ovih krvnih sudova, njihov broj, karakter i lokalizacija. Analizom kliničkog stanja bolesnika, neinvazivnih testova kao što su EKG, ehokardiografija, stres testiranje i nalaz koronarografije, donosi se odluka o potrebi za ugradnjom stenta ili hirurškom revaskularizacijom srca.
Kako se izvodi koronarografija
Prednost koronarografije u odnosu na neke druge metode lečenja je minimalna invazivnost. Krvnim sudovima srca se pristupa preko arterije iznad zgloba šake nakon davanja lokalne anestezije na mesto pristupa. Zatim se preko ovog krvnog suda do srca dovodi cevčica koja se naziva kateter i preko nje se ubrizgava kontrast koji obojava krvne sudove srca. Zatim se aparat za snimanje pokreće i iz svih uglova se sagledavaju suženja krvnih sudova srca. Ovo nije moguće nijednom drugom poznatom metodom, ali najveća prednost ove metode je ipak što se eventualna suženja u istom aktu mogu i otkloniti ugradnjom stenta ili balona sa lekom.
Stent i balon obložen lekom
Stent je metalna mrežica koja je napravljena od specijalnih legura metala, koje su kompatibilne sa ljudskim organizmom. Mrežica je obložena specijalnim slojem podloge i lekom koji sprečava ponovno nastajanje suženja na mestu ugradnje. Stent je montiran na balon i posebnim sistemom katetera i žica se dovodi do mesta suženja i tamo se naduvavanjem balona utiskuje u zid krvnog suda. Nakon toga se balon izduvava, a stent ostaje utisnut u krvni sud.
Poslednjih godina su postignuti odlični rezultati lečenjem suženja krvnih sudova srca pomoću balona koji je obložen lekom koji sprečava ponovno suženje krvnog suda. Ovaj vid lečenja je jako dobra alternativa ugradnji stenta i od njega posebnu korist imaju pacijenti koji imaju suženja u malim krvnim sudovima, unutar ranije implantiranog stenta ili kada je neophodno skratiti vreme uzimanja lekova protiv zgrušavanja krvi (kod pacijenta sa velikim rizikom od krvarenja).
Bezbednost i kome je najkorisnija
Koronarografija je jedna od najbezbednijih i najčešće izvođenih invazivnih metoda u medicini. Prva ovakva procedura je izvedena 1958. godine i od tada se tehnologija i aparati koji se koriste tokom procedure konstantno usavršavaju, a iskustvo lekara koji izvode procedure je sve veće. Samim tim broj komplikacija koje se dešavaju je sveden na najmanju moguću meru. Gotovo da ne postoje pacijenti kod kojih ne sme da se radi koronarografija, a za svakog pacijenta se individualno procenjuje rizik od intervencije i potencijalna korist koju bi ova procedura donela.
Najveću korist od koronarografije i ugradnje stenta imaju pacijenti sa akutnim infarktom srca, kod kojih je neophodna hitna intervencija. Hitnost intervencije se utvrđuje na osnovu pregleda kardiologa i nalaza elektrokardiograma.
Pristup preko arterije ručnog zgloba
Prema preporukama Evropskog udruženja kardiologa pristup preko arterije ručnog zgloba je metoda izbora za ovu intervenciju, zbog značajno manjeg broja komplikacija u odnosu na intervencije koje se izvode preko preponske arterije.
Intervencija preko arterije ruke zahteva nešto više veštine i iskustva lekara, ali su komplikacije ređe. Ovaj pristup je znatno komforniji za pacijenta jer se koristi samo lokalna anestezija na mestu gde se ulazi u arteriju ruke, slično anesteziji koja se dobija kod stomatologa za intervencije na zubima i nakon intervencije pacijent može odmah da ustane i obavlja normalno svakodnevne aktivnosti.
Odluka o lečenju i trajanje
Odluka o daljem lečenju nakon urađene koronarografije je vrlo kompleksna i podrazumeva detaljnu evaluaciju svih nalaza pacijenta, a odluka kod kompleksnih stanja se donosi konzilijarno u okviru tima u kome su dva kardiologa i kardiohirurg. Ako je indikovana ugradnja stenta ona se najčešće izvodi u okviru iste procedure kao i koronarografija.
Sama dijagnostička koronarografija sa pripremom pacijenta traje oko 30 do 45 minuta, a ako je neophodna ugradnja stenta procedura traje od sat do nekoliko sati za najkompleksnije intervencije.
Priprema za koronarografiju
Pacijente koji uzimaju lekove protiv zgrušavanja krvi mora prethodno da pregleda interventni kardiolog, koji pravi plan za eventualni prekid terapije. Dijabetičari i bolesnici sa bubrežnom slabošću takođe zahtevaju posebnu pripremu pred koronarografiju, koja za cilj ima smanjenje rizika od pogoršanja bubrežne funkcije.
Posle koronarografije
Nakon koronarografije ili jednostavne ugradnje stenta, bolesnik ostaje u bolnici nekoliko sati na opservaciji i zatim se otpušta na kućno lečenje. Bolesnici sa komplikovanijim intervencijama ostaju u bolnici 24 sata a bolesnici sa infarktom najmanje 48 sati nakon intervencije.
Ukoliko je koronarografija izvedena preko arterije ruke, pacijent može isti dan da obavlja većinu normalnih aktivnosti osim dizanja tereta rukom kroz koju je rađena intervencija. Neophodno je taj dan uzimati nešto više tečnosti nego što je uobičajeno i već sutradan se pacijent vraća normalnom životu.
Postoje bolesnici kod kojih bolest nije dovoljno dobro kontrolisana, pa zahtevaju više intervencija ili ponovljenu intervenciju. Poseban rizik za ponovnu intervenciju imaju dijabetičari. Ponovljene intervencije se izvode rutinski, krvnim sudovima se može pristupiti iz iste ruke ili suprotne ruke. Ukoliko ovi pristupi nisu mogući intervencija se može uraditi preko preponske arterije. Intervencije sa ugradnjom stenta su česte i kod pacijenata kod kojih je bolest prethodno lečena hirurškom revaskularizacijom jer ponovna hirurška intervencija nosi izuzetno visok rizik.
Najčešća pitanja
Kako se izvodi koronarografija?
Krvnim sudovima srca se pristupa preko arterije iznad zgloba šake, nakon lokalne anestezije. Kroz kateter se ubrizgava kontrast koji obojava krvne sudove srca, a aparat ih snima iz svih uglova.
Zašto se koronarografija radi preko arterije ruke?
Prema preporukama Evropskog udruženja kardiologa pristup preko arterije ručnog zgloba je metoda izbora, zbog značajno manjeg broja komplikacija u odnosu na pristup preko preponske arterije. Posle intervencije pacijent može odmah da ustane.
Šta je balon obložen lekom?
To je balon obložen lekom koji sprečava ponovno suženje krvnog suda, dobra alternativa ugradnji stenta. Posebnu korist imaju pacijenti sa suženjima u malim krvnim sudovima ili unutar ranije ugrađenog stenta.
